PWI: rodzaje utworów

Prawo własności intelektualnej: rodzaje utworów PORÓWNANIE W TABELI

utwory zależne - to opracowania (tłumaczenia, adaptacje, przeróbki) już istniejących, cudzych utworów;	w sferze zewnętrznej co do zasady takie utwory - o ile spełniają warunki, są twórcze - cieszą się pełną ochroną, tak jak normalne utwory; w sferze wewnętrznej trzeba jednak zauważyć, że w celu korzystania i rozpowszechniania utworów zależnych wymagane jest zezwolenie osoby, która ma prawa do utworu, do którego utwór zależny się odnosi, o ile te prawa jeszcze nie wygasły (w przypadku baz będących utworami zezwolenie jest potrzebne także do stworzenia utworu zależnego)	trzeba je odróżnić od utworów inspirowanych, przy których utwór cudzy był jedynie inspiracją zezwolenie można cofnąć, jeśli utwór zależny nie zostanie rozpowszechnione opracowanie (z zachowaniem zapłaty) na egzemplarzach opracowania wymienia się twórcę i tytuł utwou pierwotnego
utwory inspirowane - utwory, które powstały na bazie inspiracji innym utworem, które jednak nie czerpią z cudzych utworów bezpośrednio, nie przejmują ich treści i formy (pastisze, parodie, karykatury, dzieła krytyki naukowej i artystycznej)	utwór cieszy pełną ochorną, autorowi przysługują wszelkie prawa jak do normalnego utworu, o ile spełnione są przesłanki (przede wszystkim jeśli utwór jest twórczy)	trzeba je odróżnić od utworów zależnych, które w większym stopniu czerpią z cudzego utworu,
utwory zbiorowe - utwory składające się z części stworzonych przez różnych twórców (periodyki, encyklopedie, słowniki), specyficzny sposób tworzenia - koncepcja wydawcy, na potrzeby które twórcy przygotowują artykuły itd.	producent lub wydawca z mocy prawa nabywa prawa majątkowe do korzystania z utworów zbiorowych jako całości oraz istnieje domniemanie, że nabywa prawa do tytułu; twórcy samodzielnych części mają do nich prawa, wydawca musi mieć zezwolenie twórców na skorzystanie z ich części	utwory audiowizualne są objęte osobną regulacją
utwory będące zbiorem - są to pewne zestawienia, wybory, antologie, zbiory, które mogą być chronione (o ile spełniają cechy utworu), o ile sposób zestawienia/wyboru/uporządkowania jest twórczy (nie będzie taki np. sposób chronologiczny czy alfabetyczny)	wydawca musi mieć zgodę na wykorzystanie cudzych utworów w ramach utworu będącego zbiorem (o ile wykracza to poza dozwolony użytek, a prawa autorskie nie wygasły
utwory audiowizualne - specyficzna odmiana utworu współautorskiego, mająca wielu współtwórców (każdy, kto wniósł jakiś wkład twórczy - scenarzysta, reżyser, aktor), do których ustawodawca zastosował odrębne uregulowanie	domniemywa się, że wydawca nabywa na mocy umowy o wykorzystanie lub stowrzenie utworu wyłączne prawa majątkowe do korzystania z utworuaudiowizualnego jako całości; twórcy mają prawo do wynagrodzenia (proporcjonalnego z tytułu wyświetlania w kinie, stosownego z tytułu nadawania w telewizji, najmu egzemplarzy i ich publicznego odtwarzania, reprodukowania egzemplarzy przyznaczonych do osobistego użytku) - wynagordzenie wypłacane za pośrednictwem zbiorowej organizacji zarządzania prawami autorskimi lub pokrewnymi	ograniczenia praw tworców: producent może bez zgody przetłumaczyć na inne języki prawo do nadzoru autorskiego tylko w stosunku do ostatecznej wersji twórca utwory wykorzystanego może po 5 latach od przyjęcia zamówienia zezwolić na rozpowszechnienie go w innym utworze audiowizualnym, jeśli do tej pory go nie rozpowszechniono
programy komputerowe - utwory, które są w prawie autorskim traktowane bardzo specyficznie (ze względu na swą użytkowość), co do zasady podlegają ochronie jak utwory literackie, ochrona obejmuje wszystkie formy wyrażania programu komputerowego	jeśli twórca pracował sam, to mu przysługują prawa; jeśli jednak zrobił program w ramach stosunku pracy, to prawa autorskie majątkowe co do zasady przysługują pracodawcy prawa autorskie w przypadku programów komputerowych są nieco inaczej skonstruowane niż w przypadku innych utworów, przede wszystkim osobiste prawa autorskie są ograniczone do prawa do autorstwa, a prawa majątkowe są za to szersze, wyłączenie możliwości ochrony kumulatywnej jako wynalazku	ograniczono także mocno zakres dozwolonego użytku ograniczenie praw autorskich: można sporządzić kopię zapasową w określonych warunkach można obserwować, badac i testować funkcjonowanie programu można zwielokrotniać kod lub tumaczyć jego formy, gdy to niezbędne
utwory pracownicze - utwory, które pracownik stworzył w ramach wykonywania obowiązków ze stosunku pracy	pracodawca zyskuje autorskie prawa majątkowe z chwilą przyjęcia utworu bez zastrzeżenia lub (a więc nie należą się mu one z mocy prawa) twórcy (pracownikowi) należy się wynagrodzenie stosowne do nakładu pracy, znaczenia utworu, stopnia pomocy przedsiębiorstwa, kształtu stosunku pracy	Jednocześnie pracodawca - jeśli umowa o pracę nie stanowi inaczej - nabywa jednocześnie własność przedmiotu, na którym utwór utrwalono domniemanie, że jeśli w ciągu 6 miesięcu od przyjęcia pracodawca nie zawiadomo i nieprzyjeciu lub uwarunkuwaniu przyjęcia - przyjęto bez zastrzeżeń
utwory studenckie - utwory stworzone przez studentów w związku z ich edukacją na uczelni	władze uczelni mają prawo pierwszeństwa, tracą je jeśli w ciągu 6 miesięcy nie zawrą umowy o wydanie dzieła lub jeśli nie opublikują go w ciągu 2 lat od przyjęcia dzieła swojego pracownika naukowego, mają też 6 miesiecy od obrony pracy dyplomowej na jej wydanie prawa autorskie pracy dyplomowej, o ile jest jej autorem
utwory współautorskie	współaitorom przysługuje prawo autorskie wspólnie, domniemywa się, że udziały są równe, ale na żądanie sąd moje je inaczej ustalić w oparciu o wklad twórczy każdy może bez uszczerbku dla innych korzystać z części, którą stworzył z całości można korzystać za zgodą innych, sąd może w tej sprawie orzec uwzględniając interesy wszystkich współtwórców każdy współtwórca może wnosić roszczenia o ochronę - uzyskane świadczenie dzielone zgodnie z udziałami	zastosowanie mają przepisy KC o wspólwłasnosci w częściach ułamkowych
utwory połączone do wspólnego rozpowszechniania -	każdy może żądać od innych udzielenia zezwolenia na rozpowszechnianie powstałej całości jedyny wyjątek: istnieje uzasadniona podstawa ochrony

Odpowiedzialność za przestępstwa i wykroczenia przeciw prawom pracownika

Odpowiedzialność pracodawcy za przestępstwa i wykroczenia przeciw prawom pracownika

Jak wspomnieliśmy na samym początku, skutki naruszeń obowiązków przez pracodawcę mogą przybierać dwojaki charakter: odpowiedzialności odszkodowawczej, na której się skupiliśmy, ale również odpowiedzialności wykroczeniowej, która jest niezależna od odpowiedzialności odszkodowawczej.

Odpowiedzialność wykroczeniowa wiąże się z wykroczeniem, a więc z zawinionym popełnienieniem czynu społecznie szkodliwego zabronionego przez ustawę. Katalog wykroczeń pracodawcy przeciw pracownikom wraz z przewidzianymi sankcjami znajduje się w dziale XIII KP, w art. od 281 do 283 KP. Nie ma sensu wymieniać wszystkich tych wykroczeń, dlatego tylko przykładowo kilka wybranych:

Art. 281. Kto, będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu:

1) zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 powinna być zawarta umowa o pracę,

2) nie potwierdza na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę,

3) wypowiada lub rozwiązuje z pracownikiem stosunek pracy bez wypowiedzenia, naruszając w sposób rażący przepisy prawa pracy,

4) stosuje wobec pracowników inne kary niż przewidziane w przepisach prawa pracy o odpowiedzialności porządkowej pracowników,

5) narusza przepisy o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych,

6) nie prowadzi dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników,

7) pozostawia dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników w warunkach grożących uszkodzeniem lub zniszczeniem

– podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł.

Art. 282. § 1. Kto, wbrew obowiązkowi:

1) nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika, wysokość tego wynagrodzenia lub świadczenia bezpodstawnie obniża albo dokonuje bezpodstawnych potrąceń,

2) nie udziela przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawnie obniża wymiar tego urlopu,

3) nie wydaje pracownikowi świadectwa pracy,

podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu pracy lub ugody zawartej przed komisją pojednawczą lub sądem pracy.

Art. 283. § 1. Kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł.

To co warto zapamiętać, to wymiar grzywny, grożący za te wszystkie wykroczenia, który we wszystkich przypadkach wynosi od 1000 do 30000zł

Inne wykroczenia znaleźć można w ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych jak i w ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy na podstawie przepisów KC

Odpowiedzialność odszkodowawcza na podstawie przepisów KC

Odpowiedzialność odszkodowawcza za niewykonywanie obowiązków pracodawcy może być również dochodzona na podstawie przepisów KC. Będziemy tutaj mieli dwie podstawowe możliwości: odpowiedzialność kontraktowa z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy - art 471 KC oraz odpowiedzialność deliktowa z tytułu wyrządzenia szkody czynem niedozwolonym - art 415 KC.

Na podstawie orzecznictwa można podjąć próbę stworzenia katalogu zachowań i zaniechań pracodawcy, które mogą prowadzić do odpowiedzialności kontraktowej lub deliktowej. I tak, jeśli chodzi o odpowiedzialność kontraktową, to stanie się ona podstawą do dochodzenia odszkodowania w następujących przypadkach:

a) nienawiązanie stosunku pracy z pracownikiem, który w okresie 6 miesięcy od rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych zgłosi swój powrót do pracy niezwłocznie po ustaniu tych przyczyn,
b) niezwrócenie pracownikowi świadectwa szkolnego lub innych dokumentów łączących się ze stosunkiem pracy,
c) pozbawienie uprawnionego pracownika prawa do nabycia należnych mu nieodpłatnie akcji,
d) niezrealizowanie przygotowania zawodowego pracownika;

Trzeba zaznaczyć, że to tylko przykładowe zachowania, które mogą skutkować dochodzeniem odszkodowania na podstawie odpowiedzialności kontraktowej, gdyż - generalnie rzecz biorąc - odpowiedzialność tę ujmuje się bardzo szeroko.

I teraz druga grupa naruszeń obowiązków pracodawcy, które skutkować mogą odpowiedzialnością w oparciu o przepisu kodeksu cywilnego, tym razem są to zachowania, które pozwalają dochodzić odszkodowania na podstawie odpowiedzialności deliktowej z tytułu wyrządzenia szkody czynem niedozwolonym. Chodzi tu przede wszystkim o przypadki, gdy pracownik doznał szkody majątkowej wyrządzonej czynem niedozwolonym, np. z powodu:
a) naruszenia przez pracodawcę dobra osobistego pracownika,
b) zaniedbania przez pracodawcę obowiązku zapewnienia pracownikom bezpiecznego stanowiska pracy, obowiązku dostarczenia pracownikom bezpiecznych i sprawnych narzędzi pracy.

Do kategorii czynów niedozwolonych zalicza się również naruszenie przez pracodawcę zasad współżycia społecznego, a więc pracownik może też na podstawie odpowiedzialności deliktowej dochodzić odszkodowania za szkodę doznaną w wyniku naruszenia przez pracodawcę dobrych obyczajów, lojalności wobec pracownika, przyzwoitości czy też uczciwego działania.

Na podstawie odpowiedzialności deliktowej można również dochodzić odszkodowania za zachowania dyskryminujące. Sąd Najwyższy w wyroku z 24 marca 2000 r. (I PKN 314/99, OSNP 2001/15/480) orzekł, że kandydat do pracy zgłaszający się na ofertę pracodawcy dyskryminującą ze względu na płeć, który nie został zatrudniony, może dochodzić odszkodowania w granicach tzw. ujemnego interesu (culpa in contrahendo) na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych (art. 415 k.c.). Podobnie w wyroku z 10 września 1997 r. (I PKN 246/97, OSNP 1998/12/360) sąd uznał, że odszkodowania na podstawie art. 415 KC może dochodzić też pracowników, który został bezprawne pozbawiony lub któremu bezprawnie ograniczono prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy albo, który był nierówno traktowany ze względu na wiele cech, w tym wiek, płeć, niepełnosprawność.

Osobną jeszcze kwestią jest odpowiedzialność pracodawców prowadzących przedsiębiorstwo lub zakład wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody, a więc odpowiedzialność na podstawie art. 435 KC. Zgodnie z art. 435 KC prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Przepis ten wprowadza odpowiedzialność prowadzącego zakład na podstawie ryzyka. W związku z tym, odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy oparta na zasadzie ryzyka powstaje bez względu na winę prowadzącego przedsiębiorstwo wprawiane w ruch siłami przyrody, jak również bez względu na to, czy szkoda nastąpiła w warunkach zachowania bezprawnego. Nie wyklucza jej zatem fakt, że działalność przedsiębiorstwa była w pełni zgodna z prawnie określonymi wymaganiami albo przyjętymi nakazami bezpieczeństwa i ostrożności.

Na koniec, zamykając już kwestię odpowiedzialności pracodawcy na podstawie kodeksu cywilnego, można poruszyć jeszcze kwestię odpowiedzialności za szkodę powstałą na mieniu pracownika w zakładzie pracy lub innym miejscu przeznaczonym do wykonywania pracy. Chodzi tutaj o sytuację, gdy uszkodzeniu w miejscu pracy ulegają przedmioty będące prywatną własnością pracownika, a nie częścią majątku przedsiębiorstwa. Będziemy mieć tutaj dwie ścieżki dochodzenia odszkodowania.

Po pierwsze, odpowiedzialność kontraktowa, kiedy pracodawca niewykonał obowiązku pieczy nad rzeczami niezbędnymi pracownikowi udającemu się do pracy. Sąd Najwyższy uznał, że taki obowiązek, obowiązek pieczy nad rzeczami niezbędnymi pracownikowi udającemu się do pracy, wynika już z samego stosunku pracy:

Pracodawca przez nawiązanie stosunku pracy przyjmuje na siebie jednocześnie zobowiązanie zapewnienia pracownikowi odpowiednich warunków pracy, w których mieści się również obowiązek pieczy nad rzeczami pracownika, wniesionymi do zakładu w związku z pracą (wyrok SN z 17 października 1977 r., I PR 89/77).

Do uznania istnienia odpowiedzialności pracodawcy za rzeczy pracownika z mocy samej umowy o pracę konieczne jest spełnienie przesłanki, aby znajdowały się one w zakładzie pracy „w związku z pracą”. Związek ten może występować w różnych sytuacjach, zarówno w przypadku gdy rzeczy są potrzebne pracownikowi i pracodawcy w celu pełnienia pracy i muszą się znajdować w miejscu pracy lub są konieczne do przybycia do pracy i odejścia z miejsca pracy, jak i w wypadku chwilowego znajdowania się ich w miejscu pracy z konieczności w zwykłym porządku zdarzeń, np. zwyczajowo noszonych przy sobie przedmiotów lub kwot pieniężnych.

I druga podstawa do odpowiedzialności za mienie pracownika to odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Chodzi o sytuacje, gdy szkoda w mieniu została wyrządzona przez ruch przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody.

Podatek od spadków i darowizn

OD SPADKÓW I DAROWIZN

cechy:

• podatek majątkowy od przyrostu substancji (masy majątkowej)
• rzeczowy, zwyczajny, bezpośredni

podmiot:

• tylko os. fizyczne
• podział na 3 grupy podatkowej, decyduje stopień pokrewieństwa/powinowactwa
• podziałowi na grupy nie podlegają podatnicy nabywający prawa majątkowe w drodze zasiedzenia

przedmiot:

• nabycie własności rzeczy i praw majątkowych tytułem:

• dziedziczenia, zapisu, polecanie testamentowego
• darowizny, polecenia darczyńcy
• zasiedzenia
• nieodpłatnego zniesienia współwłasności
• zachowku
• nieodpłatnej renty, użytkowania, służebności

• też nabycie praw do wkładu oszczędnościowego, odziedziczenie indywidualnych kont emerytalnych
• ale nie są przedmiotem: 1) dziedziczenie, darowizna praw autorskich i pokrewnych, 2) nabycie własności reczy ruchomych znajdujących się w kraju lub praw majątkowych wykonywanych w kraju gdy ani nabywca, ani spadkodawca lub darczyńca się są w dniu nabycia Polakami ani nie mieli w Polsce stałego msc. zamieszkania
• jak nabywcą Polak lub osoba mająca w Polsce msc. stałego pobytu to nieograniczony obowiązek podatkowy

zwolnienia:

• szeroko rozumiana działalność rolnicza
• nabycie przedmiotów osobistych
• zwolnienia o char. mieszkaniowym
• specjalne zwolnienie dla wszelkiego nabycia praw i rzeczy dla małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy (warunek: zgłoszenie w ciągu 6 msc od dnia powstania obowiązku podatkowego naczelnikowi US)

obowiązek podatkowy:

• zasadniczo ciąży na nabywcy
• moment powstania obowiązku zalezy od rodzaju czynności, która była podstawą nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych
• jak dziedziczenie to z chwilą przejęcia spadku co do zasady

podstawa:

• czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, czyli wartość po potrąceniu określonych w ustawie długów i ciężarów
• wartość ustala się wg stanu rzeczy i praw w dniu ich nabycia i ceny w dniu powstania obowiązku podatkowego
• podstawę pomniejsza się o minimum wolne od podatku, jego wysokość zalezy od przynależności do 1 z 3 grup
• od podstawy odlicza się też różnego rodzaju długi i ciężary.
• długi i ciężary to wartość wykonanych poleceń, zapisu, wypłaty z tytułu zachowku, ale też koszty ostatniej choroby spadkodawcy, koszty jego pogrzebu z nagrobkiem, a także inne obowiązki dotyczące spadków wynikające z KC, i inne roszczenia cywilnoprawne związane z przedmiotem darowizny lub spadku
• ale przy nabyciu w drodze zasiedzenia nie odlicza się długów i ciężarów. Można jedynie odliczyć nakłady poniesione w trakcie biegu zasiedzenia.

skala:

• nie jest jednolita, zależy od sposobu nabycia majątku
• przy zasiedzeniu proporcjonalna - 7%
• w innych wypadkach progresywna, szczeblowa, zależna od przynależności do 1 z 3 grup podatkowych

ulga mieszkaniowa:

• do podstawy nie wlicza się wartości nieruchomości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m kwadratowych. Dużo warunków! Inaczej to wygląda dla różnych grup podatkowych.

płatność:

• wymiar podatku na zasadzie kumulacji przedmiotowej! (chodzi o sumowanie wartości nabytych rzeczy i praw od tej samej osoby w ciągu 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie)
• obowiązek zeznań podatkowych w ciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego (nie dotyczy sytuacji gdy płatnikiem notariusz)

Podatek rolny

ROLNY

podmiot:

• os. fiz, prawne i jednostki org. (w tym spółki) nieposiadające osobowości prawnej, kiedy są:

• właścicielami gruntów (o ile nie znajdują się w posiadaniu samoistnych, wtedy obowiązek podatkowy na posiadaczu samoistnym)
• posiadaczami samoistnymi gruntów
• użytkownikami wieczystymi gruntów
• posiadaczami gruntów będących własnością SP, jst

• wyłączenia podmiotowe: SP, gmina

przedmiot:

• grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych
• użytki rolne: ich zamknięty katalog w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków: grunty orne, łąki trwałe, rowy, pastwiska trwałe, sady, grunty pod stawami, grunty zabudowane
• opodatkowaniu nie podlegają grunty sklasyfikowane jako użytki rolne lub grunty zadrzewione lub zakrzewione, jeśli służą dział gosp. innej niż działalność rolnicza
• działalność rolnicza: jej def. w ustawie o podatku rolnym: produkcja roślinna i zwierzęca itd.

zwolnienia:

• stymulacyjne (np. zwolnienie gruntów gosp. rolnych powstałych na zagospodarowanych nieżutykach) i korekcyjne (np. te, które są tak słąbe że nie przynoszą przychodu lub mały przychód: V, VI Via klasa gley, tereny objęte melioracją itd.)

podstawa:

• zależna od tego, czy grunty wchodza w skład gosp rolnego
• jest specjalna def. gosp. rolnego: musi się składać z łącznej powierzchni przekraczającej 1ha lub 1 ha przeliczeniowy
• podstawa dla gruntów niewchodzących w skład gosp. rolnego: hektar fizyczny
• podstawa dla gruntów wchodzących w skład gosp. rolnego: hektar przeliczeniowy
• hektar przeliczeniowy: specjalna jednostka na potrzeby podatku rolnego, ma odzwierciedlać przeciętną dochodowość z hektara. Bierze się pod uwagę przynależność gminy do jednego z 4 okręgów, klasę bonitacyjną gleby, rodzaj użytków.

stawki:

• stawki kwotowe. zależne od tego, czy grunty wchodzą w skład gosp rolnego
• jak są to równowartość pieniężna 2,5q żyta
• ja nie to równowartość pieniężna 5q żyta

ulgi:

• inwestycyjna, korekcyjna dla terenów podgórskich i górskich, związana z klęską żywiołową, ulga żołnierska

tryb:

• zależy od tego czy os. fiz. czy prawna
• możliwość pobierania łącznie z pod. od nieruchomości i leśnym (jak chodzi o osobę fizyczną i tereny są w tej samej gminie)